od Admin u 09-07-2024 u Putovanja
Ako planirate da vidite Homolje, verovatno se pitate se šta videti u Homolju i okolini za jedan, dva ili tri dana. Ovde vas očekuju mnogobrojni planinski vrhovi omanjih planina, začarane šume, skrivene pećine koje prema legendama čuvaju hajdučka blaga, davno zaboravljena utvrđenja obrasla šipražjem, zagledana u zarasle puteve, kojima su odlučno koračali još stari Rimljani, magična vrela koja nastanjuju šumske vile, izvori kristalno čiste vode, koji imaju isceliteljsku moć, ili se potajno skrivaju i uz huk pojavljuju dok u daljini zvone zvona sa mnogobrojnih crkvi i manastira.
Zemlja zmajeva i moćne vlaške magije, začaraće vas svojim slatkim homoljskim medom i ukusnim homoljskim pastrmkama, dok budete koračali kroz hladovinu krošnji, tražeći najlepši vidikovac i najčudesniji vodopad, osluškujući mnogobrojne legende o hajducima, vilama, knezu Lazaru i Mlavi koja zanemi.
Ukoliko nemate dovoljno vremena i želite da posetite Homolje za jedan dan, morate unapred da se opredelite šta želite da posetite, jer ćete od Beograda preći oko 360 km, zašta vam je potrebno oko 6 sati, tako da vam ne ostaje previše vremena za obilazak. Mi vam predlažemo da posetite pećinu Ravništarku, manastir Gornjak i Gornjačku klisuru, i na kraju Krupajsko vrelo. Druga varijanta je da posetite manastire Vitovnicu i Gornjak, a na kraju vrelo Mlave kod Žagubice i Tršku crkvu. Za ovu varijantu vam je potrebno oko 5 ipo sati vožnje, tj. 340 km.
Ukoliko dobro isplanirate svoje vreme za dva dana možete obići najveće atrakcije Homolja, mada će vas želja da vidite i neke od skrivenih lepota vući da se što pre vratite i detaljnije istražite ovaj magičan kutak Istočne Srbije, naročito ako volite da pešačite i planinarite. Prvog dana možete obići pećinu Ravništarku, manastire Vitovnicu i Gornjak, vrelo Mlave kod Žagubice, i na kraju Tršku crkvu, a zatim se vratiti u smeštaj u Banji Ždrelo. Sledećeg dana možete otići na planinarenje od česme četiri lule i obići arheološki lokalitet Mala i Velika crkva, manastir Blagoveštenje ili produžiti do vrha Veliki Vukan. Za one koji ne vole planinarenje predlažemo da obiđu arheološki lokalitet, a zatim obiđu Krupajsko vrelo. U povratku možete nastaviti ka Despotovcu i obići vodopad Veliki Buk ili Lisine, Resavsku pećinu ili manastir Manasiju, a zatim autoputem se vratiti za Beograd.
Ukoliko se odlučite da provedete produženi vikend na Homolju, predlažemo vam da pored atrakcija koje smo naveli u tekstu za jedan dan i dva dana, posetite i neke od skrivenih klisura, pećina ili vodopada u Homolju, do kojih vode makadamski putevi i obeležene pešačke staze. Dalje u ovom teksu pronaći ćete dovoljno informacija, koje će vam pomoći da se odlučite šta želite da obiđete ukoliko ostajete tri dana na Homolju.
Homolje se nalazi u istočnoj Srbiji i predstavlja predeo gornjeg toka reke Mlave, omeđen Karpatsko-balkanskim planinama. Administrativno obuhvata teritoriju opštine Žagubica, a u okolini se nalaze prirodne lepote i turističke atrakcije opština Kučevo, Petrovac na Mlavi i Despotovac.
Homoljske planine, deo Karpatsko-balkanskih planina, pružaju se u pravcu zapad - istok između Zviške kotline (Kučevo) na severu i Žagubičke kotline na jugu (Žagubica), a njihov najviši vrh je Homoljski Oman sa 962 m nadmorske visine.
Gornjačke planine, deo Karpatsko-balkanskih planina, nalaze se između Homoljskih planina na severu i Beljanice na jugu, čineći zapadnu granicu Homolja, a njihov najviši vrh je Veliki Sumurovac sa 911 m nadmorske visine.
Beljanica, krečnjačka planina koja se pruža u pravcu istok-zapad u dužini od oko 30 km, sa najvišim vrhom Velika kapa (1339 m), nalazi se između Gornjačkih planina na severu i Resave na jugu, i obuhvata mnogobrojna kraška vrela, pećine, vodopade i strogi prirodni rezervat "Busovata" koji je deo Nacionalnog parka Kučaj - Beljanica.
Gornjačka klisura, nastala usecanjem reke Mlave kroz Gornjačke planine u dužini od 16 km, jedna je od najlepših klisura na istoku Srbije, kroz koju prolazi regionalni put koji povezuje Petrovac na Mlavi i Žagubicu, u kojoj se skrivaju ostaci rimskih utvrđenja i brojne, još uvek nedovoljno istražene pećine.
Spomenik prirode Klisura Osaničke reke je zaštićeno prirodno dobro II kategorije koje se nalazi u blizini sela Osanica u opštini Žagubica. Nastala je usecanjem reke Osanice između dva vrha Homoljskih planina i privlači ljubitelje avanture svojom divljom lepotom i bogatstvom autohtonih biljnih i životinjskih vrsta.
Klisura reke Do se nalazi južno od sela Suvi Do u opštini Žagubica. Mala reka Do, leva pritoka reke Mlave, koja izvire u predelu Busovate, pravi klisuru kroz planinu Beljanicu, dugu 12 km, između vrhova Mečje bare i Šiljata glava. U klisuri ove planiske rečice najveću pažnju privlači vodopad Beljanački buk.
Klisura reke Tisnice, u kojoj se kriju brojne pećine i prerast Samar, nalazi se u istočnom delu planine Beljanice u opštini Žagubica.
Ribarska klisura nalazi se na prostoru sela Izvarica i Ribare u opštini Žagubica. U dužini od 9,5 km tri uklještena meandra reke Mlave privlače sportske ribolovce i turiste svojom divljom lepotom u kojoj su skrivene pećine i ostaci rimskih stražarskih kula i utvrđenja Gradac.
Pećina Ceremošnja je spomenik prirode III kategorije, koji se nalazi u severoistočnom delu Homoljskih planina na teritoriji sela Ceremošnja u opštini Kučevo. Smatra se jednom od najlepših pećina u Srbiji zbog svojih velikih dvorana ispunjenih pećinskim nakitom poput okamenjenih vodopada, stalaktita i stalagmita. Kroz pećinu prolazi Strugarski potok, a u blizini se nalaze pećina Ravništarka, Bigar pećina, Golubanjska pećina i vodopad Siga.
Pećina Ravništarka nalazi se u ataru sela Ravnište, nedaleko od pećine Ceremošnja, na obodima Homoljskih planina. Udaljena je 12 km od Kučeva i do nje vodi asfaltirani put. Ova prilično dugačka pećina (589 m) veoma je uska i ima samo jednu dvoranu nazvanu "Crni dvorac".
Hajdučka pećina, nalazi se u ataru sela Plavčevo u opštini Kučevo na nadmorskoj visini od 840 m, na kraškoj zaravni između vrhova Homoljskih planina Veliki Vranj (884 m) i Vrata (815 m), nedaleko od drugih prirodnih atrakcija poput Pogane pećine, Miucića pećine i Komnenskog vodopada.
Pećina Pogana peć nalazi se u ataru mesta Krepoljin u opštini Žagubica na nadmorskoj visini od 490 m. Iako su je istražili članovi Speleološkog društva "Beljanica" iz Krepoljina, nepristupačna je za razgledanje zbog niskog ulaznog tunela kroz koji često teče voda. Obiluje pećinskim dvoranama i nakitom nalik onima u pećinama Ceremošnja i Ravništarka.
Miucića pećina nalazi se na obroncima Homoljskih planina u ataru mesta Krepoljin u opštini Žagubica, a udaljena je oko 7 km od Krepoljina makadamskim putem.
Prerast Samar se nalazi na prilično nepristupačnom terenu u kamenitoj dolini rečice Perast, na granici Homolja i Kučaja, a udaljen je 36 km od Žagubice i 24 km od Bora.
Prerast Kasonja ili Osanička prerast se nalazi na samom kraju Osaničke klisure, koja je duga oko 1,5 km.
Beljanački buk ili Buk je prelepi vodopad na istoimenom potoku, koji se nalazi na severnoj strani planine Beljanice, ispod vrha Rečkin vrh (914 m).
Vodopad na reci Bistrici se nalazi na obroncima Homoljskih planina u ataru sela Bistrica u opštini Petrovac na Mlavi.
Vodopad Siga se nalazi u ataru sela Plavčevo, u opštini Kučevo, na obroncima Homoljskih planina, u blizini pećina Ravništarke i Ceremošnje.
Jezero Ždrelo se nalazi u ataru sela Ždrelo u opštini Petrovac na Mlavi, nedaleko od Doma izviđača u Ždrelu, i Banje Ždrelo.
Vrelo Mlave ili Žagubičko vrelo je hidrološki spomenik I kategorije, koji se nalazi u Žagubici, na samo kilometar od centra. Predstavlja glavnu turističku atrakciju ove homoljske prestonice, pored koje se nalazi motel "Vrelo".
Krupajsko vrelo je hidrološki spomenik I kategorije, koji se nalazi u ataru sela Milanovac u opštini Žagubica, od koga je udaljeno 32 km, na putu koji povezuje Homolje i Resavu, tj. Žagubicu i Despotovac.
Homoljska potajnica poznatija kao "Stojanje" je hidrološki spomenik I kategorije, koji se nalazi u ataru sela Laznica u opštini Žagubica.
Vrelo Belosavac se nalazi 2,5 km zapadno od Žagubice, i snabdeva vodom Žagubicu, selo Suvi Do i obližnji ribnjak pastrmke. Nalazi se ispod vrha planine Beljanice, Tugava, na nadmorskoj visini od 290 m. Okružen gustom šumom i neukroćenom prirodom, izvor je kristalno čiste vode.
Vrelo Komnenske reke je pećinsko vrelo kod Mijucića pećine, koje se nalazi na južnim obroncima Homoljskih planina, na teritoriji mesta Krepoljin u opštini Žagubica.
Vrelo Male Tisnice se nalazi na teritoriji Žagubice, na nadmorskoj visini od 580 m.
Suvodolsko vrelo je termalni izvor, koji se nalazi na teritoriji sela Suvi Do u opštini Žagubica. Poznatiji kao Suvodolica ili Banja, sastoji se od četiri česme i otvorenih bazena sa termalnom vodom, koji okružuju četinarska šuma i zeleni proplanci Beljanice.
Izvaričko vrelo se nalazi u ataru sela Izvarica u opštini Žagubica, u kojem počinje Ribarska klisura.
Šuma Trest je izletište na obroncima Homoljskih planina, koje se nalazi u ataru sela Vitovnica u opštini Petrovac na Mlavi, od koga je udaljena oko 16 km. Ova čarobna i gusta šuma, kroz koju se prolazi šumskim stazama, nalazi se u blizini manastira Vitovnica, i prolazna je tačka biciklističkih trekova koji povezuju selo Debeli Lug u opštini Majdanpek sa Banjom Ždrelo u opštini Petrovac na Mlavi, kao i Kučevo sa Krepoljinom u opštini Žagubica.
Arheološko nalazište Belovode se nalazi na na desnoj obali rečice Busur, na tromeđi sela Veliko Laole, Tabanovci i Krivija, na teritoriji opštine Petrovac na Mlavi.
Utvrđenje Gradac je srednjovekovno utvrđenje koje se nalazi na nepristupačnim liticama uzvišenja Đula, oko koga reka Mlava pravi poslednju krivinu, kojom se završava Ribarska klisura, na oko 7 km pre Krepoljina, iz pravca Žagubice. Arheološka ispitivanja su izvršena još 1981. godine, a ovo arheološko nalazište je proglašeno za spomenik kulture.
Srednjovekovni grad Ždrelo se nalazi na kraju Gornjačke klisure (gledano iz pravca Žagubice), nakon čega Mlava mirno teče kroz mlavsku dolinu. Od Petrovca na Mlavi je udaljen oko 13 km, a od Žagubice 31 km.
Manastir Blagoveštenje se nalazi u Gornjačkoj klusiri, sa leve strane puta, ako dolazite iz pravca Petrovca na Mlavi, od kog je udaljen oko 16 km. Pretpostavlja se da je sagrađen krajem 14. ili početkom 15. veka. Danas su vidljivi samo ostaci srednjovekovnog manastira, konaka i fascinantna isposnica u tri nivoa smeštena u zazidanoj pećini, duboko u steni.
Crkva Bogorodice Prečiste ili Mala crkva je naziv arheološkog lokaliteta koji se nalazi u Gornjačkoj klisuri, iznad Česme četiri lule. Predstavlja ostatke srednjovekovne crkve, koju je sazidao vladar srednjovekovnog Ždrela, dvadesetih godina 14. veka i za sada predstavlja najstariju crkvu u manastirskom kompleksu Gornjačke klisure.
Mitropolija ili Velika crkva je naziv arheološkog nalazišta koji se nalazi u Gornjačkoj klisuri, oko sto metara udaljen od Male crkve. Ova crkva, za koju se veruje da je bila sedište braničevskog episkopa, trenutno je predmet detaljnijih arheoloških ispitivanja.
"Krš ku albina" ili u prevodu sa vlaškog Pčelinji krš je arheološki lokalitet, koji se nalazi u ataru sela Laznica u opštini Žagubica. Arheološka istraživanja su izvedena 2006. i 2007. godine. U blizini se nalazi Homoljska potojanica.
Manastir Gornjak se nalazi u Gornjačkoj klisuri u ataru sela Breznica u opštini Žagubica. Do manastira se stiže regionalnim putem koji povezuje Petrovac na Mlavi i Žagubicu, a do manastira vodi asfaltiran put, nakon skretanja sa desne strane iz pravca Petrovca na Mlavi, od koga je udaljen oko 18 km.
Manastir Vitovnica se nalazi na zapadnim obroncima Homoljskih planina, na desnoj obali reke Vitovnice, u ataru sela Vitovnica, u opštini Petrovac na Mlavi, od koga je udaljen oko 14 km.
Manastir Reškovica se nalazi nedaleko od izvora istoimene rečice, u ataru sela Ždrelo u opštini Petrovac na Mlavi. Nedaleko od njega je izvor lekovite vode, kao i vidikovac Lukin kamen.
Crkva Svetog cara Konstantina i carice Jelene se nalazi u ataru sela Bistrica u opštini Petrovac na Mlavi, a od sela je udaljena oko 2 km. Do crkve se stiže uskim asfaltiranim putem kroz klisuru reke Bistrice.
Ribarska crkva Šupljaja ili crkva Svetog Velikomučenika Georgija nalazi se u ataru sela Ribare u opštini Žagubica, a od centra sela je udaljena oko 1,5 km makadamskim putem, koji vodi pored reke Mlave.
Trška crkva se nalazi u ataru sela Milatovac u opštini Žagubica u sred plodne i slikovite Žagubičke kotline. Nalazi se sa leve strane puta, kada idete iz pravca Žagubice, od koje je udaljena oko 5 km.
Mada nema status prave banje, Banja Ždrelo je izuzetno popularna destinacija, u kojoj se nalaze ugostiteljski objekti koji pružaju smeštaj i specijalitete ovog kraja.
Ukoliko tražite smeštaj u Banji Ždrelo, mi vam preporučujemo novoizgrađeni smeštaj Zvezdano nebo u Banji Ždrelo.
Kameni most na rečici Breznici u narodu je poznat kao "Devojački most". Nalazi se u blizini manastira Gornjak, od koga je udaljen oko 1.3 km. Ovaj stari most podignut je na temeljima mosta koji su izgradili još stari Rimljani, i nekoliko puta je rušen i obnavljan. Naziv je dobio prema legendi o lepoj devojci koja je radije izabrala smrt, skočivši sa mosta u reku, nego da bude odvena u sultanov harem.
Iako se sada nalazi van regionalnog puta, i retko se koristi, ovaj skriveni most u srcu Homolja, predstavlja turističku atrakciju, i inspiraciju za ljubitelje fotografije.
Za ljubitelje istorije i arheologije Zavičajni muzej Homolja predstavlja nezaobilazni deo posete Homolju, jer u okviru stalne arheološke postavke čuva arheološke nalaze koji potiču sa arheoloških lokaliteta u opštini Žagubica, a najbrojniji pripadaju nalazištu Pčelinji krš. U okviru stalne postavke su i izložba skulptura vajara Svetomira Arsića Basare, etnološka zbirka predmeta iz prošlosti Homolja, kao i izložba posvećena Drugom svetskom ratu u Homolju.
Muzej radi radnim danima od 08:00 – 16:00 h.
S obzirom da se nalazi u najbližoj okolini Homolja Zavičajni muzej Petrovac na Mlavi zaista zavređuje vašu pažnju, jer u svojoj stalnoj postavci čuva predmete nađene na arheološkom lokalitetu Belovode, kao i istorijsku izložbu o ovom gradiću na Mlavi.
Muzej radi radnim danima od 08:00 – 20:00 h, a subotom od 10.00 – 14.00 h.
